اخبار و مقالات

ترنج فرش

ترنج فرش

در هیچ خانه ایرانی امکان ندارد یک قالی ماشینی یا قالیچه وجود نداشته باشد. فرش جدا از کاربرد های زیادی که دارد نمای زیبایی هم برای دکوراسیون ما ایجاد می کند. فرش ماشینی درست مانند فرش دستباف علاوه بر ترنج و حاشیه، لچک نیز هم دارد. لچک و ترنج در فرش طرحی عمومی، زیبا و معروف در فرش های ایرانی است که از دوران شاه عباس تا به حال کاربردهای زیادی در نقشه کشی قالی و زمینه فرش داشته است. در این مقاله می خواهیم شما رابیشتر با لچک و ترنج آشنا کنیم:

لچک فرش چیست؟

لچک به معنای گوشه، می تواند این اصطلاح را برساند. لچک فرش اصولاً به صورت قوسی بوده که معمولاً با طرح ترنج فرش هماهنگ است به همین دلیل به آن لچک ترنج می گویند. لچک های فرش ماشینی هم مانند سایر نقوش آن از فرش سنتی ایده گرفته است اما برخی طرح های حاشیه و ترنج فرش کاشان بدیع تر است. اکنون به توضیح مختصر چند نمونه از انوع لچک فرش می پردازیم:

1- لچک ترنج ساده: همان طور که از نامش پیداست در این نوع نقشه میزان زیادی طرح گل و بوته از نقشه فرش حذف می شود و طرح های ساده باقی می ماند.

2- لچک ترنج تو در تو: گاهی طرح های ترنج به شکلی طراحی می شوند که داخل هم قرار می گیرند که به اصطلاح به آن ها تو در تو طرح کاسه و نیم کاسه می گویند.

در تعریف دیگر این طرح می توان گفت از چند حاشیه ترکیب شده است یا چند لچک کنار یکدیگر به وجود می آیند.

3- لچک متداخل: لچکی که نقش آن به نقش زمینه فرش برسد و در فضای زمینه فرش ادامه داشته باشد.

4- لچک طره ای: لچکی که در آن حاشیه فرش به شکل طره ای به هم متصل شده باشد، می گویند.

5- لچک چهار ترنج: همان لچک اولیه است که یک چهارم ترنج مرکزی است.

ترنج فرش چیست؟

به طرح مرکزی فرش، ترنج فرش می گویند. این طرح با اشکال هندسی، طرح گل، پرندگان، نقوش ظریف و … مزین شده است. ترنج یک طرح در وسط فرش و جدا از حاشیه طراحی می شود. ترنج می تواند دایره یا لوزی مایل به بیضی باشد. این طرح برگرفته از معماری باستانی و با صفای ایرانی است. علاقه مندان به حاشیه، لچک و ترنج فرش ماشینی کم نیستند چرا که این فرش ها به نوعی یادآور خانه های وسیع و دلباز قدیمی است. ترنج همان حوض وسط خانه های قدیمی است که در طرح فرش نمایان می شود و جلوه ای خاص به فرش می دهد.

ترنج تو در تو: ترکیب دو ترنج با هم که اصطلاحاً آن را ترنج کاسه و نیم کاسه می گویند که دارای یک مرکز میانی است.

ترنج دو گانه و سه گانه: ترنج دو گانه ترکیب دو ترنج کاسه و نیم کاسه و ترنج سه گانه ترکیب سه ترنج کاسه و نیم کاسه در طول فرش است.

کلاله: در بالا و پایین ترنج میانی معمولاً برای زیبایی از طرح ترنج در ابعاد کوچکتر استفاده می شود که اصطلاحاً آن را کلاله می نماند. کلاله در فرش کاملاً قرینه می باشد. البته اکثر کلاله ها به ترنج مرکزی متصل هستند. اگر کلاله ها قرینه باشد آن را سر ترنج می نامند و در برخی موارد که کلاله ها قرینه نیستند به کلاله پایین ته ترنج گفته می شود.

شمسه در فرش: شمسه را می توان نوعی کلاله از نظر محل قرارگیری دانست اما در مفهوم و طرح متفاوت هستند که در شکل بیضی و دایره و ستاره ای نقش می بندند.

کتیبه فرش: ما بین ترنج و سر ترنج بخشی وجود دارد که به آن کتیبه می گویند و اسم اشخاصی در رابطه با نقش فرش در آن جا طراحی وثبت می شود.

زمینه فرش کاشان: اجزای مختلف فرش مانند گل ها، شاخه ها، حیوانات،اشکال هندسی و طرح ها روی زمینه ای بافته می شوند که رنگ اصلی فرش را مشخص می کند مانند: فرش زمینه سرمه ای، فرش زمینه آبی، فرش زمینه کرم و…

گلیم باف فرش: در بخش های بالا و پایین فرش برای دوام و مقاومت بیشتر فرش زنجیره بافته می شود که به اصطلاح به آن گلیم باف گفته می شود.

طرح خشتی فرش: تمام سطح داخلی بین حاشیه ها به مستطیل های مساوی تقسیم شده و در داخلی هر یک نقشه ای بافته می شود که ممکن است این نقشه ها در خشت های مختلف تکرار شود.

ترنج دار: بر اساس این طرح، فرش فقط دارای  ترنج است و فاقد لچک می باشد.

فرش افشان کاشان: بر اساس این طرح فرش بدون ترنج  است و فقط دارای لچک می باشد.

فرش بدون ترنج کاشان از جدیدترین فرش های کاشان است و هدف از تولید و طراحی این گونه فرش ها کنار گذاشتن استاندارد های رایج و نوآوری بوده است. فرش های  بدون ترنج به این صورت هستند که همان گل و نقش درشت وسط فرش که ترنج نام دارد را ندارد. فرش بدون ترنج نگین مشهد هلال یک فرش با طرح یکدست است و دارای گل های یکسانی است که در سراسر فرش با فاصله یکسان پراکنده شده اند. فرش بدون ترنج برای مکان هایی که قصد دارید بزرگتراز آنچه که هست دیده شود مناسب است و می تواند بزرگنمایی خاصی به محیط شما بدهد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *